چرا دولت محلی در ایالت خیبر پشتون‌خواه منحل شد؟
(بررسی اعلام وضعیت اضطراری در خیبر پشتون‌خواه)
نویسنده: دکتر ناصر وطن‌یار
پاکستان در سال‌های اخیر در یکی از بزنگاه‌ها و سرنوشت‌سازترین مقاطع تاریخی‌اش، یعنی در مرز میان بقا و فروپاشی و تکانشی جدید سیاسی، قرار دارد. در چنین شرایطی، اعلام «وضعیت اضطراری» در ایالت خیبر پشتون‌خواه از سوی دولت مرکزی به رهبری آصف علی زرداری به چه معناست؟ آیا این اقدام تاریخی را می‌توان یک حرکت اداری یا واکنشی برای مهار ناامنی‌ها و بی‌ثباتی سیاسی ایجادشده از سوی حزب تحریک انصاف (PTI) و تقابل آن با دولت فدرال پاکستان دانست و یا این‌که این حرکت فراتر از آن، در جهت فراهم‌سازی اجرای راهبردی کلان‌تر برای مهار تهدیدی است که از ناحیه افغانستان متوجه امنیت ملی پاکستان شده است؟
این یادداشت به بررسی همین فرضیه مطرح‌شده می‌پردازد. یافته‌های من و پاسخم به پرسش نخست این است که: اقدام تاریخی دولت مرکزی پاکستان در جهت اعلام وضعیت اضطراری در خیبر پشتون‌خواه، در وهله نخست این هدف داخلی را دنبال می‌کند که از بی‌ثباتی و ناآرامی‌های سیاسی اجتماعی که سه سال می‌شود خیبر پشتون‌خواه را درگیر کرده است، جلوگیری کند.
به همین دلیل، دولت فعالیت‌های سیاسی حزب تحریک انصاف را غیرقانونی اعلام کرد و با اعلام وضعیت اضطراری و منحل کردن دولت محلی از طرف رئیس‌جمهوری این کشور که قانون اساسی دولت پاکستان این اجازه را به آن داده است، خیبر پشتون‌خواه، اصلی‌ترین و آخرین پایگاه سیاسی حزب تحریک انصاف (PTI) که سکوی راهبردی دولت ایالتی است، از کنترل این حزب خارج کند و با سپردن حکومت ایالتی به‌گونه‌ی موقت به یک شورای ۱۳ نفره، دست اسلام‌آباد را در اقدامات بعدی و مقاومت‌های از طرف این حزب در جهت راه‌اندازی عملیات‌های نظامی و سیاست دولت مرکزی بازتر بگذارد.
در گام بعدی، هدف این اقدام تاریخی پاکستان فراتر از مرزهای ملی آن، یعنی معطوف به تهدیدی است که از ناحیه افغانستان، یعنی ائتلاف طالبان پشتون پاکستانی و افغان در برابر دولت پاکستان شکل داده‌اند و با چالش جدی پاکستان را روبه‌رو کرده‌اند، می‌باشد.
در این رویکرد، مسئله اما متفاوت‌تر از آن چیزی است که برخی تحلیلگران و رسانه‌ها به آن اشاره می‌کنند. پاکستانی‌ها تلاش می‌کنند با بازآرایی ساختار امنیتی، تجدید آرایش امنیتی برای تهدیدی آماده می‌کنند یا به راه‌اندازی عملیات مستقیم و غیرمستقیم علیه ائتلاف طالبان افغان و پاکستانی و اتحاد المجاهدین می‌گیرند.
این اقدام معنادار پاکستان در حالی عملی می‌شود که اختلافات میان کابل و اسلام‌آباد بر سر حمایت از نیروهای مخالف یکدیگر در این اواخر به اوجش رسیده است، به‌گونه‌ای که در هشتمین نشست فارمت مسکو، همین اختلاف‌ها مانع از دادن اعلامیه مشترک این نشست شد و آخرین تلاش‌های منطقه و جهان برای مهار این کشیدگی بی‌نتیجه به پایان رسید.
در چنین وضعیتی، حمایت پاکستانی‌ها از نیروهای مخالف طالبان بعد از این اقدام، یعنی منحل کردن دولت محلی خیبر پشتون‌خواه و اعلام وضعیت اضطراری، بیشتر می‌شود. گام بعدی، کشاندن جنگ به داخل افغانستان تا تضعیف و حتی براندازی طالبان ادامه خواهند یافت و توپ حالا در میدان نیروهای مخالف طالبان، به‌ویژه جبهه مقاومت ملی و آزادی، است که از این فرصت چه استفاده تاکتیکی را در جهت رسیدن به راهبرد اصلی خویش می‌کنند.