اقدام نیروهای امنیتی طالبان علیه تلویزیون تمدن در آستانه تاسوعا و عاشورای حسینی، پرسشهای مهمی را درباره نگاه حاکمیت به رسانههای مذهبی و جایگاه شیعیان افغانستان مطرح میکند. هرچند تا زمان نگارش این یادداشت، مقامهای طالبان توضیح روشنی درباره علت ورود به دفتر این رسانه ارائه نکردهاند، اما اصل ماجرا فراتر از یک رسانه و یک ساختمان است؛ موضوع به رابطه حکومت با بخشی مهم از جامعه افغانستان بازمیگردد.
تلویزیون تمدن تنها یک رسانه خبری نیست، بلکه برای بخش بزرگی از شیعیان افغانستان یک تریبون فرهنگی، مذهبی و اجتماعی محسوب میشود. هرگونه برخورد با چنین رسانهای، بهویژه در ایام حساس محرم، بهطور طبیعی حساسیتهای گستردهای را در میان جامعه شیعه ایجاد میکند. این حساسیت نه از سر تقابل، بلکه از آن جهت است که بسیاری از شیعیان چنین اقداماتی را محدودسازی هویت مذهبی و فرهنگی خود تلقی میکنند.
نکته مهم این است که شیعیان افغانستان طی سالهای گذشته، با وجود نگرانیها و اختلافنظرهای فراوان، مسیر تعامل، صبر و پرهیز از تنش را انتخاب کردهاند. میلیونها شهروند شیعه در سراسر کشور تلاش کردهاند ثبات اجتماعی حفظ شود و افغانستان بار دیگر وارد چرخه درگیریهای فرقهای نشود. این رفتار را نباید نشانه ضعف یا ناتوانی تفسیر کرد. واقعیت آن است که هر جامعهای تا زمانی که احساس کند حقوق، باورها و کرامتش مورد احترام قرار میگیرد، راه تعامل را ترجیح میدهد.
در عین حال، تاریخ افغانستان نشان داده است که اعتقادات مذهبی برای مردم این سرزمین صرفاً یک موضوع سیاسی نیست، بلکه بخشی از هویت و موجودیت آنان به شمار میرود. به همین دلیل، هر اقدامی که بهعنوان تعرض به شعائر، رسانهها یا نهادهای مذهبی تلقی شود، میتواند شکافهای اجتماعی را عمیقتر کند و زمینه سوءاستفاده دشمنان ثبات افغانستان را فراهم سازد.
از همین رو، انتظار میرود مقامات طالبان با درک حساسیت شرایط، از هرگونه اقدام تحریکآمیز جلوگیری کنند، درباره رویدادهای اخیر شفافسازی نمایند و مانع رفتارهای سلیقهای و خودسرانه برخی افراد یا نهادها شوند. حفظ آرامش و وحدت ملی تنها زمانی ممکن است که همه اقوام و مذاهب احساس کنند حقوق فرهنگی و مذهبی آنان محترم شمرده میشود.
افغانستان امروز بیش از هر زمان دیگری به همگرایی و اعتماد متقابل نیاز دارد. برخوردهای تنشزا با رسانههای مذهبی نه به سود حکومت است و نه به سود جامعه. عقلانیت سیاسی ایجاب میکند که به جای ایجاد نگرانی در میان میلیونها شهروند، مسیر گفتوگو، احترام متقابل و مدیریت مسئولانه اختلافات در پیش گرفته شود.