دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد اعلام کرده است که میزان تولید تریاک در افغانستان در سال ۲۰۲۶ نسبت به سال گذشته حدود ۴۰۰ درصد افزایش یافته است. بر بنیاد گزارش تازه این نهاد، مساحت زمین‌های زیر کشت کوکنار نیز با افزایش ۳۳۰ درصدی به بیش از ۴۳ هزار هکتار رسیده است.
این نهاد روز پنج‌شنبه، ۷ عقرب ۱۴۰۵، نتایج سروی سالانه کشت کوکنار و تولید تریاک در افغانستان را منتشر کرد. یافته‌های گزارش نشان می‌دهد که سطح زیر کشت کوکنار از ۱۰ هزار و ۲۰۰ هکتار در سال ۲۰۲۵ به حدود ۴۳ هزار و ۳۰۰ هکتار در سال جاری افزایش یافته است.
بر اساس این گزارش، میزان تولید تخمینی تریاک نیز از ۲۹۶ تُن به نزدیک به یک‌هزار و ۵۰۰ تُن رسیده است. این افزایش در حالی ثبت شده که حکومت طالبان در سال ۲۰۲۲ کشت کوکنار و تولید مواد مخدر را ممنوع اعلام کرده بود.
با وجود افزایش چشمگیر تولید در سال جاری، سازمان ملل تأکید کرده است که میزان کشت و تولید تریاک در افغانستان هنوز بسیار پایین‌تر از سال‌های پیش از ممنوعیت قرار دارد. در سال ۲۰۲۲، حدود ۲۳۲ هزار هکتار زمین زیر کشت کوکنار بود و میزان تولید تریاک به حدود شش هزار و ۲۰۰ تُن می‌رسید.
سازمان ملل فقر گسترده، نبود فرصت‌های مناسب درآمدی و مشکلات اقتصادی دهقانان را از عوامل مهم بازگشت کشت کوکنار دانسته است. بر اساس یافته‌های این نهاد، شماری از دهقانان به دلیل درآمد پایین محصولات زراعتی قانونی و دشواری تأمین نیازهای خانواده‌های خود، بار دیگر به کشت این گیاه روی آورده‌اند.
مونیکا جوما، مدیر اجرایی دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل، گفته است که افزایش چندبرابری کشت کوکنار نشان می‌دهد کاهش پایدار تولید مواد مخدر بدون فراهم‌کردن معیشت مناسب برای دهقانان فقیر، با دشواری روبه‌رو خواهد بود.
گزارش‌های منتشرشده حاکی از آن است که برخی دهقانان برای جلوگیری از شناسایی و تخریب کشتزارهای خود، کوکنار را در میان مزارع غله‌جات یا در زمین‌های محصور کشت می‌کنند. سازمان ملل می‌گوید این شیوه‌ها نظارت بر اجرای ممنوعیت کشت را دشوارتر کرده است.
در همین حال، حکومت طالبان همچنان بر اجرای ممنوعیت کشت کوکنار تأکید دارد. مقام‌های این حکومت از شناسایی و تخریب هزاران هکتار کشتزار خبر داده‌اند و برآورد سازمان ملل درباره گستردگی کشت در سال جاری را مورد اختلاف قرار داده‌اند.
بر اساس یافته‌های سازمان ملل، قیمت هر کیلوگرام تریاک از حدود ۵۷۰ دالر در سال ۲۰۲۵ به نزدیک به ۵۰۰ دالر در سال ۲۰۲۶ کاهش یافته است. با این حال، این قیمت همچنان چندین برابر نرخ‌های ثبت‌شده پیش از ممنوعیت کشت کوکنار است و انگیزه اقتصادی قابل توجهی برای برخی تولیدکنندگان ایجاد می‌کند.
بدخشان از مناطق عمده کشت کوکنار در سال‌های اخیر به شمار می‌رود. گزارش رویترز نیز نشان می‌دهد که کشت این گیاه به برخی مناطق دیگر، از جمله ولایت بلخ، گسترش یافته است. این تغییرات بیانگر جابه‌جایی جغرافیایی کشت کوکنار در افغانستان پس از اجرای ممنوعیت است.
دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل خواستار سرمایه‌گذاری در برنامه‌های معیشت بدیل، تقویت زیرساخت‌های زراعتی و فراهم‌کردن دسترسی بهتر دهقانان به بازارهای فروش محصولات قانونی شده است.
این نهاد تأکید کرده که هنوز برای تعیین این‌که افزایش تولید تریاک در سال ۲۰۲۶ یک تغییر موقت است یا آغاز روندی گسترده‌تر، زود است. ادامه اجرای ممنوعیت، شرایط اقتصادی روستاها و میزان حمایت از دهقانان در تعیین روند سال‌های آینده نقش خواهد داشت.
نوا؛ صدای حقیقت، صدای مردم