شماری از چهرههای سیاسی حکومت پیشین در پیوند به تنشهای بین طالبان و پاکستان، واکنشهای مختلفی داشتند و اکثرا از ایستادگی در مقابل تجاوزهای پاکستان حمایت کردند.
خبرگزاری نوا – در پی تشدید تنشها و درگیریهای اخیر میان طالبان و پاکستان و گزارشهایی از حملات و پیامدهای امنیتی در مناطق مرزی، شماری از چهرههای سیاسی افغانستان با مواضع متفاوت، نسبت به ماهیت این جنگ، پیامدهای آن و راههای مهار بحران واکنش نشان دادهاند. محور مشترک در این واکنشها، محکومیت خشونت علیه غیرنظامیان، هشدار درباره تبعات منطقهای و تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد و حرکت به سمت راهحلهای سیاسی است.
«رحمتالله نبیل» رئیس پیشین امنیت ملی افغانستان، با رویکردی تاریخی و تحلیلی میگوید: پاکستان وارد افغانستان شد و در همان دامی افتاد که دههها برای دیگران پهن کرده بود.
او در ایکس نوشته است: پیامدهای سیاستهای بلندمدت ناقص همیشه بازمیگردد و اکنون برای پاکستان نه عقبنشینی آسان است و نه پیشروی بدون هزینه؛ اشارهای به وضعیتی که در آن اسلامآباد هم از پیامدهای گذشته گریزی ندارد و هم از هزینههای مسیر فعلی.
نبیل با بازنشر یادداشتش با عنوان «پاکستان در باتلاق افغانستان» گفته است: افغانستان در بیش از پنج دهه گذشته چندین بار به میدان آزمون قدرتها و قربانی محاسبات نادرست آنان تبدیل شده است.
او یادآوری کرده که نخست، شوروی با حمایت برخی متحدان داخلی وارد افغانستان شد اما در برابر مقاومت مردم و جغرافیای دشوار کشور گیر ماند و خروج آن آغاز زوال آن قدرت شد.
به گفته او، پس از آن پاکستان زیر شعار «عمق استراتژیک» با استفاده از گروههای نیابتی تلاش کرد نفوذ خود را گسترش دهد؛ سیاستی که ظاهراً موفق مینمود اما در عمل به گسترش تروریزم و افراطیت در افغانستان و داخل پاکستان انجامید.
نبیل نتیجه گرفته است که تاریخ بار دیگر در حال تکرار است و پاکستان با توهم کنترول واقعیتی که از درون قابل مهار نیست، همان مسیر باتلاق را میپیماید؛ افراطگرایی که روزی ابزار فشار بود، اکنون به تهدیدی واقعی علیه خود پاکستان تبدیل شده است.
«حامد کرزی» رئیسجمهور پیشین افغانستان، در واکنش به درگیری طالبان و پاکستان گفته است که پاکستان نمیتواند از طریق خشونت و بمباران از مشکلاتی که خودش ایجاد کرده است، خلاص شود. او با این موضع، مسئولیت سیاستهای گذشته پاکستان و ناکارآمدی راهحل نظامی را برجسته کرده و بهگونهای تلویحی هشدار داده که تکیه بر زور، نه تنها بحران را حل نمیکند بلکه آن را پیچیدهتر میسازد.
کرزی تأکید کرده است که پاکستان باید سیاست خود را تغییر دهد و راه همسایگی خوب، احترام و روابط متمدنانه با افغانستان را در پیش بگیرد. پیام اصلی او این است که به جای افزایش تنش، اسلامآباد باید بر قواعد همزیستی، تعامل مبتنی بر احترام متقابل و پرهیز از اقدامات خشونتبار تمرکز کند؛ زیرا ادامه روشهای قبلی، به بازتولید ناامنی و عمیقتر شدن بیاعتمادی میان دو طرف میانجامد.
«محمد حنیف اتمر» وزیر پیشین امور خارجه افغانستان، حملات اخیر پاکستان بر اهداف ملکی در افغانستان را «بزدلانه و تجاوزکارانه» خوانده و آن را نقض آشکار اصول پذیرفتهشده جامعه جهانی دانسته است. او تأکید کرده که چنین حملاتی نه دستاورد سیاسی و نه منفعت نظامی برای پاکستان در پی خواهد داشت و تنها به تشدید بحران و افزایش آسیب به غیرنظامیان میانجامد.
اتمر گفته است که با وجود اختلافات داخلی، مردم افغانستان در دفاع از کشورشان متحد خواهند ایستاد و تاریخ نیز این واقعیت را ثابت کرده است. به باور او، تجربههای گذشته نشان داده که فشار نظامی بر افغانستان نتوانسته اراده جمعی شهروندان این کشور را تضعیف کند. او از حکومت و اردوی پاکستان خواسته است تا فوراً به این «تشدید خطرناک» پایان دهند و افزوده که راهحل اساسی در گفتوگو، اقدام مؤثر علیه تروریزم و حفاظت از حقوق و آزادیهای مردم در هر دو سوی خط دیورند نهفته است.
وزیر پیشین خارجه همچنین از شورای امنیت سازمان ملل متحد خواسته است بدون تأخیر برای تأمین آتشبس اقدام کند، مذاکرات را آغاز نماید و یک میکانیزم بیطرف نظارت و راستیآزمایی ایجاد کند تا هر دو طرف به تعهدات بینالمللیشان پابند بمانند.
در همین حال، «رنگین دادفر سپنتا» وزیر خارجه حکومت پیشین افغانستان، در پی حملات هوایی پاکستان به افغانستان نوشته است که میهنپرستان افغانستان نباید در برابر چنین «دشمن خونی» مدارا کنند. او تأکید کرده تجاوز اسلامآباد به افغانستان را به شدت محکوم میکند و مسئله دفاع از جان غیرنظامیان و سرزمین را بهعنوان یک اصل ملی و حیاتی برجسته ساخته است.
سپنتا در عین حال تصریح کرده که این موضع به معنای همسویی با طالبان و نظام مستبد این گروه نیست. او دفاع از جان غیرنظامی و سرزمین را «وجیبه میهنی و تاریخی» خوانده و بر تفکیک میان مخالفت با تجاوز خارجی و مخالفت با ساختار حاکم داخلی تأکید کرده است؛ موضعی که تلاش میکند همزمان با محکومیت حملات پاکستان، از همصدایی سیاسی با طالبان فاصله بگیرد و دفاع از کشور را در چارچوب مسئولیت ملی تعریف کند.
در همین حال اما «محمد محقق» از چهرههای حکومت پیشین در واکنش به جنگ جاری میان طالبان و پاکستان تأکید کرده است که این جنگ، جنگ مردم افغانستان نیست. او گفته است این درگیری «تقابل میان پاکستان و رژیم حاکم در کابل است» و نباید به نام مردم افغانستان تمام شود یا جامعه افغانستان هزینه منازعهای را بپردازد که ریشه آن در سیاستها و مناسبات دو طرف قرار دارد.
محقق همچنین هشدار داده است که طالبان با رویکردهای توسعهطلبانه خود ممکن است در آینده با دیگر کشورهای منطقه نیز درگیر شود. به باور او، تداوم چنین سیاستی میتواند دامنه بحران را فراتر از مرزهای کنونی گسترش دهد و ثبات منطقه را در معرض تنشهای تازه قرار دهد؛ وضعیتی که در نهایت، هزینههای امنیتی و انسانی آن متوجه مردم و کشورهای پیرامونی خواهد شد.