کتاب «دیالکتیک خود و دیگری» اثر سید حسین اشراق، پژوهشی در حوزه فلسفه معاصر است که به بررسی رابطه میان «خود» و «دیگری» و نقش این رابطه در شکلگیری هویت، اخلاق و مناسبات اجتماعی میپردازد.
این اثر با تمرکز بر مفاهیمی همچون بینالاذهانی، دگرآیینی، گفتوگو، آزادی و پذیرش تفاوتها، تلاش میکند از خودمرکزپنداری و جزمگرایی فکری عبور کرده و زمینهای برای بازاندیشی در مناسبات انسانی فراهم کند.
نویسنده در این کتاب تأکید دارد که هویت انسان در انزوا شکل نمیگیرد، بلکه در مواجهه با «دیگری» و از مسیر بهرسمیتشناختن تفاوتها معنا پیدا میکند. بر اساس این دیدگاه، اخلاق نیز از رابطه با دیگری آغاز میشود و آزادی فردی بدون توجه به آزادی و حقوق دیگران قابل تعریف نیست.
«دیالکتیک خود و دیگری» در ۹ فصل، سیر تاریخی و تحول مفهوم «دیگری» را از فلسفه یونان باستان تا اندیشههای پسامدرن بررسی میکند. در این مسیر، دیدگاههای شماری از فیلسوفان و اندیشمندان، از پروتاگوراس، سقراط، افلاطون و ارسطو گرفته تا دکارت، کانت، هگل، نیچه، مارکس، کییرکگارد، هایدگر، سارتر، لویناس، گادامر، باختین، فوکو، دریدا و رورتی، مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است.
یکی از محورهای مهم کتاب، مفهوم «سوژهزدایی» است. نویسنده با نقد عقلانیت ابزاری و سوژهمحوری افراطی، بر ضرورت عبور از انحصار «من» و گشودن افق اندیشه به سوی «دیگری» تأکید میکند. در این چارچوب، گفتوگو صرفاً وسیلهای برای انتقال اطلاعات نیست، بلکه بستری برای شکلگیری معنا، فهم متقابل و ایجاد مناسبات انسانی فارغ از سلطه است.
این کتاب همچنین رابطه «خود» و «دیگری» را از منظر اخلاقی و زیباشناختی بررسی میکند و تفاوت میان انسانها را نه عاملی برای سلطه و حذف، بلکه فرصتی برای شناخت، همزیستی و شکلگیری هارمونی در کثرت میداند.
در بخش پایانی اثر، نویسنده با رویکردی انتقادی، پیامدهای سوژهمحوری و جزمگرایی را بررسی کرده و مفهوم «حقیقت تواضعی» را در برابر ادعای انحصار حقیقت مطرح میکند. بر اساس این دیدگاه، هیچ فرد، گروه یا سنتی نمیتواند حقیقت را بهصورت مطلق در انحصار خود قرار دهد و رسیدن به فهم گستردهتر، نیازمند پذیرش صداها و افقهای متفاوت است.
«دیالکتیک خود و دیگری» با پیوند دادن فلسفه قارهای، انسانشناسی فلسفی و مطالعات میانفرهنگی، تلاش میکند مباحث نظری مربوط به «خود» و «دیگری» را به مسائل اجتماعی و فرهنگی جهان معاصر مرتبط سازد؛ جهانی که با بحرانهای هویتی، تعصبات، جزمگرایی و گسستهای ارتباطی روبهرو است.
این اثر در سال ۱۴۰۵ هجری خورشیدی، برابر با ۲۰۲۶ میلادی، برای نخستینبار منتشر شده و ۴۲۰ صفحه دارد. ویراستاری و برگآرایی کتاب را محمدکاظم کاظمی و طراحی جلد آن را ذبیح فطرت بر عهده داشتهاند. این کتاب از سوی انتشارات مولانا با حمایت مؤسسه مطالعات و تحقیقات نبراس منتشر شده است.
مشخصات کتاب:
نام کتاب: «دیالکتیک خود و دیگری»
نویسنده: سید حسین اشراق
ویراستار و برگآرا: محمدکاظم کاظمی
طراح جلد: ذبیح فطرت
ناشر: انتشارات مولانا با حمایت مؤسسه مطالعات و تحقیقات نبراس
سال انتشار: ۱۴۰۵ خورشیدی / ۲۰۲۶ میلادی
نوبت چاپ: اول
تعداد صفحات: ۴۲۰ صفحه
شابک: 978-1-997540-60-1
علاقهمندان برای سفارش و دریافت این کتاب میتوانند از پیوندهای اعلامشده از سوی ناشر و مؤسسه منتشرکننده استفاده کنند.